Deze post zal waarschijnlijk wat controversieel zijn en zal me mogelijks zelfs volgers kosten. Maar dat neem ik er dan gewoon maar bij, want dit moet me echt eens van het hart. Het enige wat ik van je vraag is dat je dit met een open mind en open hart leest vooraleer je een oordeel vormt.

Volgend weekend is het World Card Making Day, en ik heb lang nagedacht over wat voor post ik graag wilde maken voor die gelegenheid. Kaartjes maken is tenslotte een heel groot aandeel van mijn content, dus wil ik die dag niet zomaar voorbij laten gaan! Ik zie alsmaar meer en meer generatieve AI opduiken in deze prachtige hobby, en heb daarom besloten om dit probleem eens aan te kaarten in een uitgebreide blogpost. Probleem? Ja, want het is niet alleen oncreatief om AI te gebruiken, ik zou zelfs durven zeggen dat het anti-creatief is. En daar wil ik het vandaag eens over hebben. Ik hoop dat als je zelf iemand bent die AI gebruikt of overweegt te gebruiken, dat ik met deze post je van gedachten kan doen veranderen. En natuurlijk deel ik een paar kaartjes en tekeningen onderweg!

GenAI vs AI

Eerst moet ik eventjes dit verduidelijken: AI is een heel breed begrip. Het staat voor ‘Artificial Intelligence’, wat heel ruim geïnterpreteerd kan worden! AI bestaat in die zin al heel lang en vind je zo’n beetje overal in de digitale wereld. Je hoort soms dat het hypocriet is om tegen AI te zijn, maar wel gebruik te maken van social media, zoekmachines of andere software. Dat argument klopt eigenlijk helemaal niet, omdat de ene AI de andere niet is.

Wanneer we het tegenwoordig over AI hebben, bedoelen we meestal generatieve AI, die steunt op neurale netwerken. Dat is de AI waarmee je afbeeldingen genereert of een babbeltje mee slaat. De wiskunde die daarachter zit is razend interessant, en als zo’n dingen je interesseren, raad ik je zeker aan om je daar eens in te verdiepen! Maar het belangrijkste verschil is dat generatieve AI niet alleen geprogrammeerd, maar ook getraind moet worden, en daarvoor is heel veel data nodig. En dat generatieve AI ongelooflijk veel energie verbruikt in vergelijking met ‘gewone’ AI.

Die twee zaken, het energieverbruik en de benodigde data, zijn eigenlijk op zich al twee heel sterke argumenten om zo ver mogelijk weg te blijven van generatieve AI. Als we een betere toekomst willen voor komende generaties, moeten we ons energieverbruik zoveel mogelijk beperken. En heel veel data wordt gewoon zonder toestemming van eigenaars geschraapt van het internet, van kunstwerken en wikipedia-artikels, tot de foto’s van je kinderen die je op Facebook gezet hebt. Ik vind dat toch maar een vies idee dat grote bedrijven dat allemaal zomaar gebruiken om hun producten te maken en verkopen, jij niet?

Maar goed, dat zijn niet de argumenten waarop ik vandaag de focus wil leggen. Toch wilde ik ze even vermelden, omdat ze belangrijk zijn en nog niet iedereen hiervan op de hoogte is. Ik wil het vandaag over de impact hebben van AI op creativiteit, zowel op de creatieve gemeenschap als op je eigen creativiteit. Om voor mezelf het schrijven te vergemakkelijken, spreek ik hier telkens van AI, maar ik bedoel natuurlijk specifiek generatieve AI.

AI is oncreatief

Misschien denk je dat je AI creatief kunt gebruiken. Maar is dat wel zo?

Creativiteit is het zelf maken van iets nieuws, een idee omzetten naar realiteit. Er is niets creatief aan een prompt schrijven. Als je met AI een kaartje genereert, kun je evengoed je prompt op het kaartje schrijven en de ontvanger het laten vragen aan AI. Jij hebt niets anders toegevoegd aan het kaartje dan dat.

Je hoeft natuurlijk niet elk aspect van je kaartje helemaal zelf gemaakt te hebben om creatief te zijn. Een stempel inkleuren is creatief, omdat je de stempel en kleuren uitkiest en er het handwerk in steekt. Een compositie maken is creatief. Zelf iets tekenen is creatief. Elke stap in het proces van kaartjes maken, van materiaal uitkiezen tot de creatie zelf, is creatief. Één of een paar stapjes uit handen geven aan AI, neemt natuurlijk niet weg dat je de rest wél zelf gedaan hebt. Maar het betekent wel dat je in je eigen creativiteit gesnoeid hebt.

Oké, maar sla je dan ook geen stappen over door stempels te gebruiken? Niet helemaal, je neemt gewoon een andere weg, eentje die nog steeds creatief is. Je kiest nog altijd zelf zorgvuldig de stempels uit. Je zoekt door je voorraad naar precies de juiste afbeelding en bedenkt hoe je die wilt gaan inkleuren. Dat is ook creatief! Stel dat ik een kaartje met Archie wil maken. Wat is er dan creatiever: vragen aan AI om Archie voor mij te tekenen, of zelf een stempel uitzoeken en er Archie van maken?

Gebruikte items:

• Hedgehugs – Lawn Fawn
• My Pet Puppies – Mama Elephant
• Zorg & Herstel – Marianne Design

AI schrapt hoofdstukken

Dat brengt me bij het volgende punt: kaartjes zijn in zekere zin groepsprojecten! Er zijn zoveel tools beschikbaar voor je om je knutselproces te vergemakkelijken of leuker te maken. Tools, stempels, snijmallen etc, allemaal ontworpen door andere mensen. Op die manier worden die allemaal een deeltje van je kaart. Elk kaartje vertelt dus een verhaal. Maar als je AI gebruikt in plaats van de mens-gemaakte tools, schrap je hoofdstukken uit dat verhaal. Je neemt dus waarde van je kaartje weg en maakt het een stuk minder bijzonder.

Gebruikte items:

• Bladeren embossingfolder – Action (zonder merk)
• Clearstamps A6 – tekst NL gefeliciteerd – CraftEmotions
• Layout A6 LR0730 – Marianne Design
• Mini Dennentak – Nellie’s Choice/Nellie Snellen
• Mini Dennenappels – Nellie’s Choice/Nellie Snellen
• Winter Joys – Studio Light
• Cozy Fall Critter: Suzy Squirrel – Sweet November Stamps
• Pompoen patroonpapier – YorkiesInSpace

Elk van deze elementjes: de eekhoorn, het pompoen patroonpapier, de embossingfolder, de stempels en zelfs de lay-out voegen toe aan de geschiedenis van dit kaartje.

AI neemt weg van de gemeenschap

Maar het gaat verder dan hoofdstukken uit het verhaal van je creatie schrappen. Wanneer je AI gebruikt, help je ook mee aan het schrappen van de creatieve gemeenschap.

Kies je ervoor om stempels, digi’s enzovoort te gebruiken (zelfs als ze gratis zijn!), dan ondersteun je daarmee de makers en help je ervoor zorgen dat dit soort dingen beschikbaar blijft in de toekomst. Bovendien delen die makers ook zelf inspiratie of ondersteunen zij op hun beurt design teams die voor inspiratie zorgen. Je helpt de creatieve gemeenschap in stand te houden!

Maar dat neem je allemaal weg door AI te gebruiken, in plaats daarvan ondersteun je rijke miljardairs die niet geven om jou of om creativiteit.

Hetzelfde geldt trouwens voor het gebruiken van AI voor je graphics op social media of voor posters en flyers. Jammer genoeg zie ik meer en meer creatievelingen en bedrijven die dit doen in plaats van designers in te huren en zo terug bij te dragen aan de creatieve gemeenschap. En als je geen designer kan inhuren, vraag eens of iemand het gratis wilt doen, of in ruil voor producten. Zo steun je ook elkaar! Of, je kunt het ook gewoon zelf leren, wat me bij het volgende punt brengt.

AI houdt je groei tegen

Als je vanaf dat je iets niet kan, of denkt dat je het niet kan, naar AI gaat grijpen om het voor jou te doen, dan ga je het nooit leren. Door naar AI te grijpen, ontneem je jezelf de kans om te ontwikkelen. Je laat jezelf niet toe om te groeien, om skills op te bouwen en om te leren. Je denkt misschien dat je jezelf beschermt voor falen, maar falen is hoe je leert. Opnieuw en opnieuw proberen en falen is hoe je groeit en dichterbij komt bij de skills die je wilt hebben, de persoon die je wilt zijn. Door het aan AI uit te besteden, heb je veel harder gefaald, want je bent gewoon stil blijven staan. Je hebt een kans om te leren laten liggen.

Misschien denk je dat je helemaal niet wilt leren, je wilt gewoon mooie resultaten. Maar is dat echt waarom je knutselt? Waarom zou je iets willen maken als je het niet eens zelf wilt maken? Laten we niet vergeten dat nieuwe skills leren of opbouwen heel goed is voor je brein en voor je persoonlijke groei. Dat pak je allemaal af van jezelf. Bovendien zijn ‘mooie’ resultaten zoveel mooier als je er zelf hard voor gewerkt hebt, een stukje van jezelf erin gelegd hebt.

AI mist karakter

Hier wilde ik zeggen ‘AI is lelijk’. Maar wat lelijk of mooi is, hangt af van je eigen mening. Ook wordt AI er beter en beter in om ‘mooie’ dingen te genereren. Maar dat blijft enkel schoonheid aan de oppervlakte, en we weten allemaal dat echte schoonheid vanbinnen zit.

Een tekst vol spelfouten, maar die uit je hart komt. Een tekening waar de proporties niet kloppen, maar die vanuit jouw visie getekend is. Kleuren die oneffen zijn en met strepen, maar wel strepen van jouw eigen hand. Bewust of niet, je legt altijd een stukje van jezelf in je werk, en dat is prachtig. Dat kan AI niet nabootsen, de authenticiteit, de betekenis, het karakter. Neem deze digistamp bijvoorbeeld. Toen ik deze yorkie tekende, was ik niet bewust Zorro aan het natekenen. Maar eens hij af was, zag ik er echt wel Zorro in. Omdat Zorro een stukje van mij is. Had ik AI om een yorkie tekening gevraagd, ging dat stukje er niet in zitten.

Trouwens, als iedereen naar AI grijpt omdat ze hun eigen werk niet mooi vinden, gaat alles er gewoon hetzelfde beginnen uit zien. Hoe saai is dat? Wat zou dan nog de betekenis van kunst zijn? Creativiteit is zoveel belangrijker dan een ‘mooi’ eindresultaat! Bovendien ben je waarschijnlijk veel te streng voor jezelf wanneer je zegt dat je niet kunt tekenen/schilderen/schrijven/wat dan ook. Vaak vinden we ons eigen werk niet zo mooi, maar anderen wel. Je ontneemt jezelf en anderen de kans om je eigen werk te ontdekken.

AI breekt connectie

Dit is misschien wel mijn belangrijkste argument. Creativiteit is ook een vorm van connectie, met jezelf, met anderen en met de wereld. Je connecteert met jezelf tijdens het maken van je creatie, elke keuze die je maakt, elke stap in het proces, komt ergens vanuit jezelf en kan je iets vertellen over je eigen persoonlijkheid en je gevoelens. Knutselen kan daarom therapeutisch zijn. Die voordelen vallen weg wanneer je AI gebruikt om het voor jou te doen.

Wanneer je een kaartje maakt voor iemand anders, ga je het soms ook personaliseren. Misschien denk je dus dat AI je hier kan helpen om het kaartje nog zoveel persoonlijker te maken. Je wilt bijvoorbeeld een verjaardagskaart met een witte kat in een theetas met goud. Maar zeg nu zelf, wat is meer persoonlijk? Zorgvuldig uitzoeken welke materialen je kunt gebruiken en daar iets mee maken, of met enkele lijntjes prompt de “perfecte” afbeelding genereren?

Gebruikte items:

• Knuffelbeest – Avec Creative
• Kerst: iglo – Avec Creative
• Hartjes – Avec Creative
• A6 Rechthoeken – Carlijn Design
• A6 Rechthoeken & Frames – Carlijn Design
• Deco Stencils A5 Set 5 – Craft Sensations
• My Pet Kitties – Mama Elephant

Ook wanneer je je werk deelt met anderen, vorm je connectie. Mensen zien een stukje van jou en misschien ook een stukje van zichzelf in jouw werk, en daarmee connecteren ze. Die connectie wordt leeg en betekenisloos wanneer je er een AI tussen steekt. Alsof je een masker opzet en daarmee buiten gaat. Mensen leren jou niet kennen, enkel het masker, enkel de AI.

Dit gaat trouwens zoveel breder dan creativiteit. Telkens je een afbeelding laat genereren voor op social media, of je caption laat schrijven door AI, of een poster maakt voor een event… Waarom zou je dit eigenlijk doen? Vraag jezelf af: wil je lege aandacht of wil je betekenisvolle connectie?

Kortom: AI is anti-creatief

Alle voordelen van creativiteit worden teniet gedaan of op zijn minst sterk beschadigd als je AI gebruikt. De gemeenschap, de connectie, therapeutische voordelen voor jezelf, uniciteit, persoonlijkheid, authenticiteit, zelfontwikkeling… Dat is een grote kost om te betalen gewoon om… Om wat eigenlijk? Wat tijd te sparen? Als het de moeite waard is om aan AI te vragen, dan is het ook de moeite waard om er je tijd voor te nemen, om het te leren, om het zelf te doen of om hulp te vragen aan iemand anders. Durf te maken! Durf te leren!

Ben ik nu een slecht mens omdat ik AI gebruik?

Natuurlijk niet. AI is een tool die door grote bedrijven aan ons verkocht wordt als iets handigs en onschadelijk. Het wordt van alle kanten naar ons gepusht, er is bijna geen ontkomen aan. We horen alsmaar dat AI “de toekomst” is, de negatieve effecten worden verdoezeld en bedrijven laten graag uitschijnen dat het veel meer kan dan in de werkelijkheid. Het is dus zeker niet vreemd dat zoveel mensen AI gebruiken, zich van geen kwaad bewust. Maar helaas is er wel veel kwaad aan verbonden, en of je bewust AI blijft gebruiken, dat is een keuze die je zelf maakt.

In het begin toen ChatGPT opkwam, was ik zelf één van de eerste gebruikers. Enthousiast toonde ik mijn familie deze nieuwe technologie en hoe cool ze is. De wiskunde erachter is heel interessant, en het is oprecht indrukwekkend wat het wel al kan. Ik geloof nog altijd dat er een plaats is in de maatschappij voor AI, waar ze ons voordelen kan bieden die het verbruik waard zijn. Maar die plaats is absoluut niet binnen de creatieve wereld. Ik heb nooit overwogen om AI te gebruiken voor mijn creaties of blog, en dat zal ook zo blijven.

Als je dus nog steeds AI gebruikt in plaats van creativiteit, dan hoop ik dat ik je kunnen overtuigen heb om het los te laten en vanaf nu voor jezelf te kiezen. Of dat ik je op zijn minst aan het denken gezet heb. En als je ervoor kiest om nu zelf creatief aan de slag te gaan, dan wens ik je natuurlijk:

Veel knutselplezier!

– Lisa